martes, 19 de abril de 2016

«Koldo Saratxaga kemenaren gizakundea da, adiera gizabidezkoagoan, beraren uste sendoetatik azaleratzen den kemen sortzailea»


Alfonso Unceta: «Hitzaurrea»,
Koldo Saratxagaren sentimenduak, pentsamenduak eta errealitateak,
Bilbo, K2K emocionando, 2012.


Orain dela mende bat gutxi gora-behera Max Weberrek, pentsalari alemaniarrak, estatu eta enpresa modernoan abiadura handiz hedatzen hasten zen burokrazi-eredu gogorra “burdinezko kaiola” izendatu zuen. Bere lanik ezagunenetariko batean, Ekonomia eta Gizartea hurrengoa irakur daiteke:

“Bizagabeko makina espiritu koagulatua da. Eta izateak, soilik, gizabanakoek bera zerbitzatzera bortxarazteko eta eguneroko lan- bizitzen ibilbidea era menderatzailez mugatzeko ahalmena ematen dio, lantegiaren kasua, hain zuzen ere. Espiritu koagulatua ere bada ikasitako lan profesionalaren espezializazioa, aginpideen mugak, beren araudiak, hierarkikoki graduatutako obedientzia-harremanak izandako burokrazi-erakundearen irudia den makina biziduna”.


Gutxi batzuek pentsatzen eta askok gauzatzen duten piramide-formako ereduari aipamen esplizituak, esana betetzen duten askok eta agintzen duten gutxik berberak, beraien diru-sarrera gehiengoarena baino handiagoa duten gutxi haiek. Ekonomiko, sozial eta pertsonalki erakunde desberdinak sortzen dituzten ereduak dira, erdigune eta kanpoaldearen arteko aldean, automatismoan, mugaz eta oztopoz betetako opakutasunezko era sofistikatuetan oinarrituak. Hain zuzen ere, Koldo Saratxagak gorrotatzen dituen erakundeak eta beraiek eragozten urteak daramatza. Eta Sentimenduak, pentsamenduak eta errealitateak liburuan deskribatzen duen moduan, gutxi gora-behera egin du.

Ez da hau Saratxagak bere ideiak eta esperientziak azaltzen dituen lehendabiziko aldia. Sinfonia ala jazza?, Harreman estilo berri bat egiteko dagoen organizazioen aldaketarako edo Arrakasta konfiantza izan zen beraren aurreko argitalpen batzuk dira, prozesua irakasten dutenak non ideien eta sentimenduen sakontasuna eta iraunkotasuna estiloa sortzen duten, eguneroko esperientzia praktikoarekin, errealitatearekin erkatzen den estiloa. Koldo Saratxaga kemenaren gizakundea da, adiera gizabidezkoagoan, beraren uste sendoetatik azaleratzen den kemen sortzailea, “sabeletik” esatea gustatzen zaion bezala, tinko ekintzarantz eramaten duen indarrak.

Koldok erakundeak aldatzea hartu du helburu eta, uzten badiote, mundua:

“Etika, onuren banaketa, talde-lana, gardentasuna, ordutegirik ez, dena banatzea… Erakundea osatzen duten pertsona guztiei azaltzen diegun eredua da hori. Egia esan, proposatzen dugun Harreman Estilo Berria enpresarako ezezik bizitzarako ere da, maila guztietan harreman egokiak sustatzeko”.


Teorian zehatzak eta sinpleak diren printzipio hauek erakunde bakoitzeko errealitateari egokituak direnean zailtasun gehiago hartzen dute. Gehienetan bakarra balitz bezala ezarritako egiteko eraren etendura dakarrelako berarekin. Egoteko, sentitzeko, egiteko eta pentsatzeko modu bakarrera ohituta dauden erakundeak libratzea da helburua. Horregatik, erakundeak egiteko modu bakarra, batez ere, azaltzen diguten liburuz betetako liburutegiak daudelako besterik ez bada ere, Saratxagak esaten digun egiteko beste era hau aintzat hartzea merezi du. Honez gain, liburu hau ez baita argudioen kontakizunik, sentitutako, pentsatutako eta bizi izandako esperientzien sintesia baizik.

Esperientziak, batez ere, bi tokitan garatu egin dira: Irizar eta K2K, Koldok gbe-ner Elkartearen sorrera bultzatu duenetik, egiteko era bera duten erakunde-taldea, “Harreman Estilo Berria”. Irakurlea bizipenei buruzko kontaera honetara Sentimenduak, pentsamenduak eta errealitateak hurbiltzean, atera ahal izan dituen irakaspenak sendoago bihurtzen dituzten jakinduriaz eta sen onaz hornituta daude. Ondo finkatutako konpromiso eta baloreetan, banakotasun hutsa gainditzen duten talde-harremanetan, pertsonenganako konfiantzarako aldez aurretiko jarrera orokorrean, emozioek garrantzia duten giza-elkarrekintzetan axola izatearen beharrean gaudelako, aurreko guztiaren esentzia biltzen duen lexiko errezan eta zuzenean sustraituta dauden bizipenak dira.

Onuren bizipenak ere badira, erabakitzeko orduan partekatze sahiestezina sortzen dutenak, gardentasuna eta erantzunkizuna sustatzen dituzten joko-arauak, trukea sortzen duen ideien aberastasuna, pertsonen arteko kooperazio zuzena errazteko neu-geu errealitatea muntatzeko eta biziraupen-erronkei egokitzen ikasteko lana. Onura psikologikoak baita ekonomikoak ere, norberaren errealizazio hobe eta handiagoa lortzen lagundu ahal dutenak.

Aurreko guztiaren gakoak, ziur aski, pertsonak helburuekin konprometitzen diren errealitatean eta ideian datza, beraien erakundearen izatea frogatzen duten helburuak, baina ez erakundearekin izate abstraktu bezala. Hau da, zentzua sortzen duen erakundearekin. Zentzua, pertsonen iritziek eta nahiek erakusteko eta jakinarazteko bidea aurkitzen baitute. Koldo Saratxagak hauxe azpimarratzen du:

“Pertsonak —ezaguera, ilusioa, grina eta sortzeko gaitasuna dituztenak— ezin ditugu tratatu baliobide teknologiko, finantziero edo materialtzat”.


Sentimenduak, pentsamenduak eta errealitateak buruzagitzaren eragina duen testua da. Koldo liderra da eta lider du bere burua:

“Barkatu nire umiltasunik eza baina buruzagia izateko, pertsonak motibatzeko, lana deitzen den horrekin ilusionatuta, are gehiago, suhar senti daitezen azaldu ditudan ideietan oinarriturik gai dela uste dut”.


Fedearen, baikortasunaren, gaitasun enpatika eta limurtzailearen, ulertzeko eta hitzartzeko gaitasunaren, lana gogobetetzeiturburu bihurtzeko erreztasun eta gogo handiaren, eta beraien bertuteen fede ematen dut. Bere pentsaera eta munduari aurre egiteko modua energia onez beteta dago, oso zoriontsua dela uste dut helburu ugari proposatzen dituelako, eta, honen ondorioz, atsegin-iturri askotaraino heltzen da.

Zoriontasun egoera hori, istorio eta iradokizunez betetako kontakizuna den Sentimenduak, pentsamenduak eta errealitateak liburuan aurki dezakegu. Paul Austerrek, idazle iparamerikarrak.

“Gauzei behin betiko erantzunak ematea ezinezkoa edo ezohikoa da. Beti zabaltzen den zerbaiten aurrean aurkitzen gara, beste gauza baten aurrean. Gauzek ez dute inoiz bukatzen eta istorio bakoitza jarraitzen duen istorio bat da. Hau dela eta, liburu onen amaiera beste gauza batera zabaltzen den zerbait da, gauza berri batera. Ondorengo pasartera zabaltzen da, liburuan agertzen ez den urratsera, baina liburuak aditzera ematen duena”.


Liburu hau ere ez da behin betiko erantzunen laburpenik. Baina Koldo Saratxagak adierazten digun esperientzia grinaz agertzen da baina eskarmenturik eta espekulaziorik gabe, bizipenen, errealitateen, bide berrietara irekitzen diren ibilbideen kontakizuna da. Irakurleari bere merezimendua aztertzea dagokio.


Alfonso Unceta

Euskal Herriko Unibertsitateko
Gizarte-Komunikazio-Zientzietako Dekanoa

2012












No hay comentarios:

Publicar un comentario